İhbar Süresi Nedir? Çalışma Süresine Göre İhbar Süreleri

İşçi veya işveren belirsiz süreli iş sözleşmesini sona erdirmek istediğinde, bazı durumlarda karşı tarafa önceden bildirimde bulunmak zorundadır. Bu bildirim ile iş sözleşmesinin sona ereceği tarih arasında geçen süreye ihbar süresi veya kanundaki ifadeyle bildirim süresi denir.

İhbar süresi çalışanın aynı işverendeki çalışma süresine göre 2, 4, 6 veya 8 hafta olarak değişir. Örneğin 4 aydır çalışan bir kişinin yasal ihbar süresi 2 hafta iken 4 yıldır çalışan bir kişinin ihbar süresi 8 haftadır.

4857 sayılı İş Kanunu'nun 17. maddesine göre bu süreler belirsiz süreli iş sözleşmeleri için geçerlidir ve kanunda belirtilen süreler asgaridir. İş sözleşmesiyle daha uzun bildirim süreleri kararlaştırılabilir.

İhbar Süresi Nedir?

İhbar süresinin temel amacı, iş sözleşmesinin aniden sona ermesinin diğer taraf üzerinde yaratabileceği olumsuzlukları azaltmaktır.

Çalışan işten ayrılacaksa işverenin yerine yeni bir çalışan bulabilmesi, işveren çalışanı işten çıkaracaksa çalışanın yeni bir iş arayabilmesi için belirli bir süre tanınır.

İş Kanunu'nun 17. maddesi, belirsiz süreli iş sözleşmesinin feshinden önce durumun diğer tarafa bildirilmesini öngörür. Bildirim yapıldıktan sonra sözleşme, çalışanın kıdemine göre belirlenen sürenin sonunda sona erer.

Bu nedenle ihbar süresi yalnızca işverenin çalışanı işten çıkardığı durumlarla ilgili değildir. Haklı nedenle derhal fesih gibi özel durumlar dışında, çalışan kendi isteğiyle işten ayrılırken de bildirim süresi gündeme gelebilir.

Kıdeme Göre İhbar Süreleri

4857 sayılı İş Kanunu'na göre çalışma süresine göre uygulanacak asgari ihbar süreleri şöyledir:

Kanuna göre 6 aydan az çalışan işçi için bildirimden itibaren 2 hafta, 6 ay ile 1,5 yıl arasında çalışan için 4 hafta, 1,5 yıl ile 3 yıl arasında çalışan için 6 hafta ve 3 yıldan fazla çalışan için 8 haftalık bildirim süresi uygulanır.

2 hafta ihbar süresi kimlere uygulanır?

İşi 6 aydan az sürmüş çalışanlar için asgari ihbar süresi 2 haftadır.

Örneğin işyerinde 4 aydır çalışan ve belirsiz süreli iş sözleşmesini normal şekilde sona erdirmek isteyen bir çalışan açısından 2 haftalık bildirim süresi söz konusu olur.

İki hafta, uygulamada 14 günlük süreye karşılık gelir.

4 hafta ihbar süresi kimlere uygulanır?

Aynı işverende çalışma süresi 6 aydan 1,5 yıla kadar olan çalışanlarda ihbar süresi en az 4 haftadır.

Örneğin bir yıldır çalışan kişinin normal fesihteki yasal bildirim süresi 4 hafta, yani 28 gündür.

6 hafta ihbar süresi kimlere uygulanır?

Çalışma süresi 1,5 yıldan 3 yıla kadar olan çalışanlarda ihbar süresi en az 6 haftadır.

Örneğin 2 yıl 5 aydır aynı işyerinde çalışan kişinin ihbar süresi 6 hafta, yani 42 gündür.

8 hafta ihbar süresi kimlere uygulanır?

Aynı işveren yanında 3 yıldan fazla çalışanlarda asgari ihbar süresi 8 haftadır.

Örneğin 5 yıldır aynı işyerinde çalışan bir kişinin yasal ihbar süresi 8 hafta, yani 56 gündür.

Kanundaki bu sürelerin asgari olduğunu unutmamak gerekir. Tarafların sözleşmeyle daha uzun bildirim süreleri belirlemesi mümkündür.

İhbar Süresi Nasıl Hesaplanır?

İhbar süresi hesaplama yapılırken öncelikle çalışanın aynı işveren altındaki kıdemi belirlenir.

Örneğin çalışan:

• 5 aydır çalışıyorsa 2 hafta,
• 10 aydır çalışıyorsa 4 hafta,
• 2 yıldır çalışıyorsa 6 hafta,
• 6 yıldır çalışıyorsa 8 hafta

ihbar süresine tabidir.

Bildirim süresi, fesih bildiriminin karşı tarafa yapılmasıyla işlemeye başlar. Kanunda süreler “hafta” olarak düzenlendiğinden 2 hafta 14, 4 hafta 28, 6 hafta 42 ve 8 hafta 56 günlük süreye karşılık gelir.

Ancak taraflar arasındaki iş sözleşmesinde kanundaki asgari sürelerden daha uzun bir bildirim süresi kararlaştırılmışsa sözleşme hükümlerinin de ayrıca incelenmesi gerekir.

İstifa Eden Çalışanın İhbar Süresi Var mı?

Çalışanın kendi isteğiyle işten ayrılması, ihbar süresinin yalnızca işverenler için geçerli olduğu anlamına gelmez.

Belirsiz süreli iş sözleşmesini normal şekilde sona erdiren çalışan da kural olarak İş Kanunu'nun 17. maddesinde belirtilen bildirim sürelerine uymalıdır.

Örneğin 4 yıldır çalışan bir personel başka bir şirkette işe başlayacağı için istifa ediyorsa yasal ihbar süresi 8 haftadır.

Ancak her işten ayrılma aynı değildir.

İş Kanunu'nun 24. maddesinde düzenlenen sağlık sebepleri, ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırı durumlar ve maddede belirtilen diğer haklı nedenlerden biri mevcutsa çalışan sözleşmesini bildirim süresini beklemeden feshedebilir.

Dolayısıyla “İstifa eden herkes mutlaka ihbar süresini çalışmak zorundadır” şeklinde kesin bir genelleme doğru değildir. Feshin hangi hukuki nedene dayandığı önem taşır.

İşveren Çalışanı İşten Çıkarırsa İhbar Süresi Nasıl Uygulanır?

İşveren belirsiz süreli iş sözleşmesini normal fesih yoluyla sona erdiriyorsa çalışanın kıdemine uygun ihbar süresine uyması gerekir.

Örneğin aynı işyerinde 2 yıldır çalışan bir personelin sözleşmesini normal fesih yoluyla sona erdirmek isteyen işveren açısından 6 haftalık bildirim süresi söz konusudur.

İşverenin iki temel seçeneği bulunur:

Çalışana ihbar süresini bildirerek bu süre boyunca çalışmaya devam etmesini sağlayabilir veya bildirim süresine ilişkin ücreti peşin ödeyerek iş sözleşmesini sürenin sonunu beklemeden sona erdirebilir.

İş Kanunu'nun 17. maddesi işverene bildirim süresine ait ücreti peşin ödeme suretiyle fesih imkânı tanır.

Bununla birlikte İş Kanunu'nun 25. maddesindeki haklı nedenle derhal fesih şartlarının bulunması halinde bildirim süresinin beklenmesi gerekmeyebilir. Bu nedenle her işten çıkarma işleminde ihbar süresi otomatik olarak uygulanmaz.

İhbar Süresinde İş Arama İzni Kaç Saattir?

Çalışanın ihbar süresi boyunca çalışmaya devam ettiği durumlarda önemli haklardan biri yeni iş arama iznidir.

İş Kanunu'nun 27. maddesine göre işveren, bildirim süreleri içinde çalışana yeni bir iş bulabilmesi için iş saatleri içerisinde izin vermek zorundadır.

Yeni iş arama izni:

• ücret kesintisi yapılmadan kullandırılır,
• günde 2 saatten az olamaz,
• çalışanın talebi halinde toplu olarak kullanılabilir.

İşçi iş arama izinlerini toplu kullanmak isterse bunları işten ayrılacağı günden önceki günlere denk getirmeli ve durumu işverene bildirmelidir.

Örneğin çalışan 8 haftalık ihbar süresi boyunca çalışıyorsa iş arama izinleri de bu bildirim dönemi içerisinde gündeme gelir.

İşveren iş arama iznini hiç vermez veya eksik kullandırırsa kullanılmayan süreye ilişkin ücretin çalışana ödenmesi gerekir. Çalışan iş arama izni sırasında çalıştırılırsa Kanun ayrıca çalıştırılan sürenin ücretinin yüzde 100 zamlı ödenmesini öngörür.

İhbar Süresine Uyulmazsa Ne Olur?

İhbar süresine uymadan belirsiz süreli iş sözleşmesini sona erdiren taraf açısından ihbar tazminatı gündeme gelebilir.

İş Kanunu'nun 17. maddesine göre bildirim şartına uymayan taraf, bildirim süresine ilişkin ücret tutarında tazminat ödemek zorundadır.

Bu yükümlülük yalnızca işveren açısından düzenlenmiş değildir.

Normal fesihte gerekli ihbar süresini vermeden işi bırakan çalışan da şartları oluştuğunda işverene karşı ihbar tazminatından sorumlu olabilir. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı da haklı bir sebep bulunmadan ihbar süresine uyulmaması halinde yükümlülüğün feshi yapan tarafa ait olduğunu belirtmektedir.

Örneğin 4 yıldır çalışan bir kişi haklı bir fesih sebebi bulunmaksızın istifa ederek ertesi gün işe gelmeyi bırakırsa 8 haftalık ihbar süresi açısından uyuşmazlık ortaya çıkabilir.

İhbar Süresi ile İhbar Tazminatı Arasındaki Fark Nedir?

İhbar süresi ile ihbar tazminatı aynı kavram değildir.

İhbar süresi, iş sözleşmesinin sona ereceğinin bildirilmesiyle sözleşmenin sona ereceği tarih arasındaki zamandır.

İhbar tazminatı ise gerekli bildirim süresine uyulmadığında ortaya çıkabilen parasal karşılıktır.

Örneğin 2 yıldır çalışan bir kişinin yasal ihbar süresi 6 haftadır. İşveren normal fesih yapacaksa çalışanı 6 hafta önceden bilgilendirebilir.

İşveren çalışanı hemen işten çıkarmak istiyorsa, şartları mevcutsa 6 haftalık bildirim süresine ilişkin ücreti peşin ödeyebilir.

İhbar tazminatının hesabında yalnızca temel ücret dikkate alınmaz. İş Kanunu'nun 17. maddesine göre ücretin yanında çalışana sağlanan para veya para ile ölçülmesi mümkün sözleşme ve kanundan doğan menfaatler de hesaplamada göz önünde bulundurulur.

Bu yönüyle ihbar tazminatı hesabı yalnızca “brüt maaş ÷ 30 × ihbar günü” şeklinde değerlendirilmemelidir. Düzenli para veya para ile ölçülebilir menfaatlerin bulunması hesaplamayı etkileyebilir.

Deneme Süresinde İhbar Süresi Uygulanır mı?

İş sözleşmesinde geçerli bir deneme kaydı varsa deneme süresi içinde farklı bir kural uygulanır.

4857 sayılı İş Kanunu'nun 15. maddesine göre deneme süresi en fazla 2 ay olabilir. Toplu iş sözleşmesiyle bu süre 4 aya kadar uzatılabilir.

Deneme süresi devam ederken taraflar iş sözleşmesini bildirim süresine gerek olmadan ve tazminatsız olarak sona erdirebilir. Çalışanın fiilen çalıştığı günlere ilişkin ücret ve diğer hakları ise saklıdır.

Örneğin sözleşmesinde iki aylık deneme süresi bulunan bir çalışan işe başladıktan 25 gün sonra işten ayrılmak isterse kanundaki 2 haftalık ihbar süresini beklemesi gerekmez.

Aynı şekilde işveren de geçerli deneme süresi içerisinde sözleşmeyi ihbar süresi vermeden sona erdirebilir.

Ancak burada önemli ayrıntı, deneme süresinin iş sözleşmesinde kararlaştırılmış olmasıdır. Bir çalışanın yeni işe başlamış olması tek başına otomatik olarak deneme süresi bulunduğu anlamına gelmez.

İhbar Süresiyle İlgili Dikkat Edilmesi Gerekenler

İhbar hesabında yalnızca çalışanın kaç yıldır işyerinde bulunduğuna bakmak yeterli olmayabilir. Öncelikle iş sözleşmesinin belirli mi yoksa belirsiz süreli mi olduğu, deneme kaydı bulunup bulunmadığı ve feshin normal fesih mi yoksa haklı nedenle derhal fesih mi olduğu değerlendirilmelidir.

İş Kanunu'nun 17. maddesindeki 2, 4, 6 ve 8 haftalık bildirim süreleri belirsiz süreli iş sözleşmeleri için düzenlenmiştir.

Bu nedenle işten ayrılış sürecinde fesih bildiriminin tarihi, çalışanın kıdemi ve iş sözleşmesinin niteliğinin doğru kaydedilmesi önemlidir. Personelin işe giriş, sözleşme ve işten ayrılış tarihlerinin düzenli tutulması özellikle büyüyen işletmelerde yanlış ihbar süresi hesaplanması riskini azaltır.

Sık Sorulan Sorular

İhbar süresi kaç gündür?

Çalışma süresine göre ihbar süresi 14, 28, 42 veya 56 gündür. Bunlar sırasıyla 2, 4, 6 ve 8 haftalık kanuni asgari bildirim sürelerine karşılık gelir.

1 yıl çalışan kişinin ihbar süresi kaç haftadır?

6 ay ile 1,5 yıl arasında çalışan kişiler için kanuni asgari ihbar süresi 4 haftadır. Bu nedenle 1 yıldır çalışan bir kişinin ihbar süresi normal şartlarda 28 gündür.

İstifa eden çalışan ihbar süresine uymak zorunda mı?

Belirsiz süreli iş sözleşmesini normal fesih yoluyla sona erdiren çalışan kural olarak kıdemine uygun bildirim süresine uymalıdır. Ancak İş Kanunu'nun 24. maddesindeki haklı nedenle derhal fesih koşulları varsa bildirim süresi beklenmeden fesih mümkün olabilir.

İhbar süresinde günde kaç saat iş arama izni vardır?

İş Kanunu'na göre yeni iş arama izni günde 2 saatten az olamaz ve ücret kesintisi yapılmadan kullandırılır. Çalışan isterse şartlarına uyarak bu izinleri toplu şekilde kullanabilir.

Deneme süresinde ihbar tazminatı olur mu?

Geçerli bir deneme süresi devam ederken taraflar iş sözleşmesini bildirim süresi olmadan ve tazminatsız sona erdirebilir. İşçinin çalıştığı günlere ilişkin ücret ve diğer hakları ise korunur.