İş sözleşmesinin sona ereceği önceden bildirildiğinde çalışan bir süre daha işyerinde çalışmaya devam edebilir. Ancak aynı dönemde yeni bir iş bulmak için görüşmelere katılması, iş başvuruları yapması veya işverenlerle iletişim kurması da gerekir. İşte bu nedenle İş Kanunu, bildirim süresi içerisinde çalışan personele yeni iş arama izni hakkı tanır.
4857 sayılı İş Kanunu'na göre iş arama izni günde en az 2 saattir ve bu süre çalışma saatleri içerisinde, çalışanın ücretinden kesinti yapılmadan kullandırılır. Çalışan isterse iş arama izinlerini her gün ayrı ayrı kullanmak yerine birleştirerek toplu şekilde de kullanabilir. İşveren ve İK ekiplerinin bu izinleri doğru kaydetmesi, çalışanların ise ne kadar izin hakkı bulunduğunu bilmesi işten ayrılış sürecindeki karışıklıkları azaltır.
Yeni İş Arama İzni Nedir?
Yeni iş arama izni, iş sözleşmesi bildirim süresi kullanılarak sona ererken çalışanın yeni bir iş bulabilmesi amacıyla çalışma saatleri içerisinde kullanabileceği ücretli izin süresidir.
Bu hakkın temel amacı oldukça açıktır.
Çalışan işten ayrılacağı tarihe kadar normal şekilde çalışmaya devam ederken aynı zamanda yeni bir iş aramak zorundadır. İş görüşmelerinin büyük bölümü de normal çalışma saatlerinde yapılır.
Çalışanın her görüşme için yıllık izin kullanması veya ücret kaybına uğraması yerine İş Kanunu özel bir iş arama izni düzenlemiştir.
Bu izin;
- ihbar süresi içerisinde kullanılır,
- çalışma saatleri içerisinde verilir,
- ücret kesintisine neden olmaz,
- günde iki saatten az olamaz,
- çalışanın talebiyle toplu kullanılabilir.
İş Arama İzni Kaç Saat?
4857 sayılı İş Kanunu'nun 27. maddesine göre yeni iş arama izni günde en az iki saattir.
Buradaki “en az” ifadesi önemlidir.
Kanunun belirlediği iki saat asgari süredir. İşveren daha uzun bir iş arama izni verebilir veya iş sözleşmesinde çalışanın lehine daha uzun bir süre belirlenmiş olabilir.
Ancak izin süresinin günde iki saatin altına indirilmesi kanundaki asgari sürenin altında kalır.
Örneğin çalışanın çalışma günü 09.00 – 18.00 arasındaysa iş arama izni işletmenin ve çalışanın planlamasına göre çalışma saatlerinin uygun bir bölümünde kullandırılabilir.
İş Arama İzni Ücretli mi?
Evet.
Yeni iş arama izni çalışma saatleri içerisinde ücret kesintisi yapılmadan kullandırılır.
Çalışanın iki saat iş arama izni kullanması nedeniyle günlük ücretinden iki saatlik kesinti yapılmaz.
Örneğin çalışan normalde sekiz saatlik çalışma günü içerisinde iki saat iş arama izni kullanıyorsa bu süre ücretsiz izin gibi değerlendirilmez.
Çalışan işyerinde fiilen çalışmadığı iş arama izni süresinin ücretini almaya devam eder.
İş Arama İzni Hangi Sürede Kullanılır?
Yeni iş arama izni, bildirim süresi yani ihbar süresi içerisinde kullanılır.
Belirsiz süreli iş sözleşmelerinde İş Kanunu'ndaki asgari bildirim süreleri çalışanın kıdemine göre değişir:
| Çalışma Süresi | Asgari İhbar Süresi |
|---|---|
| 6 aydan az | 2 hafta |
| 6 ay – 1,5 yıl | 4 hafta |
| 1,5 yıl – 3 yıl | 6 hafta |
| 3 yıldan fazla | 8 hafta |
İş arama izninin toplam miktarı da çalışanın ihbar süresi içerisindeki çalışma günlerine göre değişir.
Örneğin haftada beş gün çalışan ve iki haftalık bildirim süresi bulunan bir çalışan, bu iki hafta içerisinde 10 iş günü çalışacaksa asgari olarak:
10 gün × 2 saat = 20 saat
yeni iş arama izni hakkına sahip olur.
Ancak haftada altı gün çalışan bir personelin aynı iki haftalık dönemde çalışma günü daha fazla olabileceği için toplam izin süresi de farklı olur.
Bu nedenle toplam iş arama iznini hesaplarken yalnızca “iki hafta ihbar var” demek yerine ihbar süresindeki fiili çalışma günleri dikkate alınmalıdır.
4 Haftalık İhbar Süresinde İş Arama İzni Kaç Saat?
Haftada beş gün çalışan bir personeli örnek alalım.
Dört haftalık ihbar süresinde yaklaşık 20 çalışma günü bulunuyorsa:
20 × 2 saat = 40 saat
asgari iş arama izni oluşur.
Altı haftalık ihbar süresinde yaklaşık 30 çalışma günü varsa:
30 × 2 saat = 60 saat
sekiz haftalık ihbar süresinde yaklaşık 40 çalışma günü varsa:
40 × 2 saat = 80 saat
iş arama izni gündeme gelir.
Bunlar haftada beş gün çalışan personel üzerinden hazırlanmış örneklerdir. Vardiya düzeni, hafta tatili ve çalışma günleri farklı olan personellerde toplam süre gerçek çalışma takvimine göre hesaplanmalıdır.
İş Arama İzni Toplu Kullanılabilir mi?
Evet.
Çalışanın önemli haklarından biri iş arama izinlerini birleştirerek toplu kullanabilmesidir.
Örneğin çalışan her iş günü iki saat erken çıkmak yerine toplam iş arama iznini ihbar süresinin son bölümünde bir arada kullanmak isteyebilir.
Kanuna göre toplu kullanım talebi çalışana aittir.
Çalışan toplu kullanmak istiyorsa;
- izin saatlerini birleştirmeli,
- toplu kullanımı işten ayrılacağı tarihten önceki günlere denk getirmeli,
- işverene bu talebini bildirmelidir.
Uygulamada talebin yazılı şekilde yapılması hem çalışan hem işveren açısından kayıt oluşturur.
Toplu İş Arama İzni İhbar Süresini Kısaltır mı?
Hayır.
Bu konu uygulamada sık karıştırılır.
İş arama izninin toplu kullanılması, ihbar süresinin hukuken daha erken bitmesi anlamına gelmez.
Örneğin iş sözleşmesinin bildirim süresinin sonunda 30 Kasım tarihinde sona ereceğini düşünelim.
Çalışan toplam iş arama iznini ihbar süresinin son günlerinde toplu kullanıyorsa son kez daha erken bir tarihte fiilen çalışmış olabilir.
Ancak bu durum tek başına iş sözleşmesinin sona erme tarihini öne çekmez.
İş arama izni ihbar süresinin içerisinde kullanılan ücretli bir haktır.
İş Arama İzni Her Gün Kullanılmak Zorunda mı?
Hayır.
Kanun çalışana iki seçenek sunar.
Çalışan iş arama iznini;
günlük olarak kullanabilir.
Örneğin her çalışma günü iki saat izin kullanabilir.
Veya;
toplu olarak kullanabilir.
Toplu kullanım için çalışanın talepte bulunması ve bu süreleri işten ayrılacağı günden önceki günlere denk getirmesi gerekir.
Bu nedenle İK ekiplerinin işten ayrılış planı hazırlanırken çalışandan iş arama iznini nasıl kullanmak istediğine ilişkin kayıt alması süreci kolaylaştırır.
İşveren İş Arama İzninin Saatini Belirleyebilir mi?
İş arama izni çalışma saatleri içerisinde kullanılır.
Çalışan günlük kullanım yapıyorsa operasyonun devamlılığı ile çalışanın iş arama hakkı birlikte ele alınabilir.
Örneğin çalışan:
09.00 – 18.00
arasında çalışıyorsa izin;
09.00 – 11.00
veya
16.00 – 18.00
gibi bir zaman aralığında planlanabilir.
İzin hakkının amacı çalışanın yeni iş aramasına gerçek anlamda imkan sağlamaktır.
Bu nedenle hakkı fiilen kullanılamaz hale getiren bir planlama yapılması doğru olmaz.
İstifa Eden Çalışanın İş Arama İzni Var mı?
Bu da en sık sorulan sorulardan biridir.
Yeni iş arama izni yalnızca işveren çalışana “seni işten çıkarıyorum” dediğinde gündeme gelen bir hak olarak düşünülmemelidir.
Çalışan belirsiz süreli iş sözleşmesini normal şekilde fesheder, bildirim süresine uyar ve ihbar süresi boyunca çalışmaya devam ederse yeni iş arama izni gündeme gelir.
Örneğin üç yıldan fazla süredir çalışan bir personelin normal istifa yoluyla sekiz haftalık bildirim süresine uyarak çalışmaya devam ettiğini düşünelim.
Çalışan bu dönemde yeni bir iş arayacağı için iş arama izni hakkından yararlanabilir.
Ancak haklı nedenle derhal fesih gibi ihbar süresi bulunmayan durumlar farklıdır.
İşveren İhbar Tazminatını Peşin Öderse İş Arama İzni Olur mu?
İşveren, şartları oluştuğunda bildirim süresine ilişkin ücreti peşin ödeyerek iş sözleşmesini bildirim süresini fiilen kullandırmadan sona erdirebilir.
Bu durumda çalışan ihbar süresi boyunca çalışmaya devam etmediği için kullanılacak bir iş arama izni dönemi de oluşmaz.
Yeni iş arama izninin mantığı, işçinin bildirim süresi boyunca çalışmaya devam ettiği sırada yeni iş arayabilmesidir.
İş ilişkisi derhal sona ermişse fiilen çalışılan bir bildirim süresi bulunmaz.
Haklı Nedenle Fesihte İş Arama İzni Var mı?
Haklı nedenle derhal fesih ile normal bildirimli fesih birbirinden farklıdır.
4857 sayılı İş Kanunu'nun 24 ve 25. maddelerinde düzenlenen şartlar oluştuğunda taraflar bazı durumlarda bildirim süresini beklemeden iş sözleşmesini sona erdirebilir.
İhbar süresi fiilen bulunmadığı için yeni iş arama izni de normal şekilde gündeme gelmez.
Dolayısıyla önce sözleşmenin hangi yöntemle sona erdiğini belirlemek gerekir.
Belirli Süreli İş Sözleşmesinde İş Arama İzni Var mı?
Yeni iş arama izni, bildirim süreleriyle bağlantılı bir haktır.
Belirli süreli iş sözleşmesi kararlaştırılan sürenin sona ermesi nedeniyle kendiliğinden bitiyorsa İş Kanunu'nun 17. maddesindeki normal ihbar süresi yapısı uygulanmaz.
Bu nedenle sözleşmenin sadece belirlenen süresinin dolması halinde genel bildirim süresi ve buna bağlı iş arama izni mekanizması aynı şekilde işlemez.
Ancak sözleşmenin niteliği ve sona erme şekli farklıysa durum da değişebilir.
İşveren İş Arama İzni Vermezse Ne Olur?
4857 sayılı İş Kanunu bu konuda açık bir düzenleme içerir.
İşveren yeni iş arama iznini vermez veya eksik kullandırırsa çalışana kullanamadığı süreye ilişkin ücret ödenir.
Örneğin çalışan 20 saat iş arama iznine sahip olmasına rağmen yalnızca 10 saat kullanabilmişse kullandırılmayan bölüm açısından ücret hakkı gündeme gelir.
Bu nedenle iş arama izinlerinin;
- hangi tarihte,
- kaç saat,
- günlük mı toplu mu
kullanıldığının kayıt altında tutulması önemlidir.
İş Arama İzni Saatinde Çalıştırılırsa Ücret Nasıl Ödenir?
Kanun bu durum için ayrıca yaptırım düzenlemiştir.
İşveren çalışanın iş arama izni sırasında çalışmasını isterse çalışan;
normal olarak izin süresinde alacağı ücretin yanında,
çalıştırıldığı süre için yüzde 100 zamlı ücret almaya hak kazanır.
Bu nedenle işverenin “izin kullandırmadım ancak normal maaşını zaten ödedim” yaklaşımı yeterli değildir.
İş arama izninde çalışma yaptırılması ayrıca ücret sonucuna bağlanmıştır.
İş Arama İzni Kullanırken Maaştan Kesinti Yapılabilir mi?
Hayır.
Kanun iş arama izninin ücret kesintisi yapılmadan verilmesini açık şekilde düzenler.
Örneğin çalışan ay içerisinde toplam 40 saat yeni iş arama izni kullanmışsa bu süre “40 saat işe gelmedi” şeklinde değerlendirilip maaştan düşülmez.
İzin kanundan kaynaklanan ücretli bir haktır.
İş Arama İzninde SGK Çıkışı Yapılır mı?
İş arama izni kullanılması iş sözleşmesinin sona erdiği anlamına gelmez.
Özellikle izinlerin toplu kullanıldığı durumda çalışan son günlerde fiilen işyerine gelmeyebilir.
Ancak iş sözleşmesi normal olarak bildirim süresinin sonunda sona erer.
Bu nedenle yalnızca çalışanın son fiili çalışma gününe bakılarak ihbar süresinin kalan kısmının ortadan kalktığı sonucuna varılmamalıdır.
İşten ayrılış tarihi bildirim süreciyle birlikte doğru planlanmalıdır.
İş Arama İzni İçin Dilekçe Gerekir mi?
Kanundaki hak günlük kullanım açısından yalnızca çalışanın dilekçe vermesiyle doğan bir hak değildir.
Ancak özellikle toplu kullanım isteyen çalışanın bunu işverene bildirmesi gerekir.
Uygulamada yazılı talep oluşturmak faydalıdır.
Örneğin:
“İhbar sürem içerisinde hak kazandığım yeni iş arama izinlerini, iş sözleşmemin sona ereceği tarihten önce toplu şekilde kullanmak istiyorum.”
şeklinde bir talep hazırlanabilir.
Talepte;
- çalışan adı,
- talep tarihi,
- iş arama izninin kullanım biçimi,
- planlanan tarihler
yer alabilir.
İş Arama İzni ile Yıllık İzin Aynı Şey mi?
Hayır.
Yıllık ücretli izin ile yeni iş arama izni farklı amaçlarla düzenlenmiş iki ayrı haktır.
Yıllık izin çalışanın dinlenmesini amaçlar.
Yeni iş arama izni ise bildirim süresi içerisinde yeni bir iş bulabilmesi için tanınır.
Bu nedenle işten ayrılış planlamasında yıllık izin bakiyesi ile yeni iş arama izni kayıtlarının birbirinden ayrı tutulması daha doğru bir personel yönetimi sağlar.
İK Ekipleri İş Arama İznini Nasıl Takip Etmeli?
İşten ayrılış süreçlerinde yalnızca son çalışma tarihinin kaydedilmesi yeterli değildir.
İnsan kaynakları ekibi;
- fesih veya istifa bildirim tarihini,
- çalışanın kıdemini,
- ihbar süresini,
- son çalışma tarihini,
- yeni iş arama izni hakkını,
- izinlerin günlük veya toplu kullanımını,
- kullanılan izin saatlerini
birlikte takip etmelidir.
Örneğin çalışan dört haftalık ihbar süresine sahipse sistemde yalnızca “28 gün ihbar” yazması yeterli olmayabilir.
Bu 28 günlük süre içerisinde hangi günlerde çalışacağı ve yeni iş arama izinlerini nasıl kullanacağı da işten ayrılış planının parçasıdır.
Basit İK ile Çalışan İzin ve İşten Ayrılış Kayıtlarını Düzenli Tutun
Personelin işe giriş tarihinden işten ayrılış tarihine kadar geçen süreçte birçok farklı kayıt oluşur.
İzinler, çalışma bilgileri, personel belgeleri ve işten ayrılış kayıtlarının farklı Excel dosyalarında tutulması özellikle çalışan sayısı arttıkça bilgiye ulaşmayı zorlaştırabilir.
Basit İK, personel bilgilerini ve insan kaynakları süreçlerini merkezi bir yapı içerisinde yönetmenize yardımcı olur.
Çalışanların işe giriş tarihlerini, izinlerini, çalışma bilgilerini ve ilgili personel kayıtlarını tek panelden yöneterek işten ayrılış sürecindeki kontrolleri daha düzenli yürütebilirsiniz.
Personel süreçlerinizi farklı dosyalar yerine merkezi bir sistem üzerinden yönetmek için Basit İK'yı basitik.com üzerinden ücretsiz deneyebilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
İş arama izni günde kaç saattir?
4857 sayılı İş Kanunu'na göre yeni iş arama izni günde iki saatten az olamaz. Bu süre çalışma saatleri içinde ve ücret kesilmeden kullandırılır.
İş arama izni toplu kullanılabilir mi?
Evet. Çalışan isterse iş arama izinlerini birleştirerek toplu kullanabilir. Toplu izin işten ayrılacağı tarihten önceki günlere denk getirilmeli ve işverene bildirilmelidir.
İstifa eden işçi iş arama izni kullanabilir mi?
Çalışan belirsiz süreli iş sözleşmesini bildirim süresine uyarak sona erdiriyor ve ihbar süresi boyunca çalışmaya devam ediyorsa yeni iş arama izni hakkı gündeme gelir.
İş arama izni maaştan kesilir mi?
Hayır. İş arama izni çalışma saatleri içerisinde ücret kesintisi yapılmadan kullandırılır.
İşveren iş arama izni vermezse ne olur?
İzin verilmez veya eksik kullandırılırsa kullanılmayan izin süresine ilişkin ücretin çalışana ödenmesi gerekir.
İş arama izninde çalıştırılan işçiye ne kadar ödeme yapılır?
İşçi iş arama izni sırasında çalıştırılırsa izin süresine ilişkin normal ücretinin yanında çalıştırıldığı süre için yüzde 100 zamlı ücret ödenir.
İhbar tazminatı ödenirse iş arama izni kullanılır mı?
İşveren bildirim süresine ait ücreti peşin ödeyerek iş sözleşmesini derhal sona erdirirse fiilen çalışılan ihbar süresi bulunmadığından yeni iş arama izni kullanılmaz.
İş arama izni ihbar süresini kısaltır mı?
Hayır. İş arama izinlerinin toplu kullanılması ihbar süresinin hukuken daha erken sona erdiği anlamına gelmez. İzin, bildirim süresi içerisinde kullanılan ücretli bir haktır.
İK süreçlerinizi farklı dosyalarda takip etmeyin
Personel, izin, mesai ve özlük kayıtlarını Basit İK ile tek panelde daha düzenli şekilde yönetin.
Basit İK'yı İncele